Artykuły

Dodaj do ulubionych »

Terapia przeciwbólowa we wstrząsie

Autor: Joanna Gładczak

2011-10-18.

Ból pooperacyjny może być powodem zaburzeń funkcji wielu układów. Może mieć niekorzystny wpływ na prawidłowe działanie układu oddechowego, układu krążenia, układu  pokarmowego, czy mięśni. Zmiany te mogą prowadzić do zwiększenia częstości  powikłań pooperacyjnych, w tym nawet do rozwoju wstrząsu.

Ból pooperacyjny może być powodem zaburzeń funkcji wielu układów. Może mieć niekorzystny wpływ na prawidłowe działanie układu oddechowego, układu krążenia, układu  pokarmowego, czy mięśni. Zmiany te mogą prowadzić do zwiększenia częstości  powikłań pooperacyjnych, w tym nawet do rozwoju wstrząsu.

Wstrząs stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Charakteryzuje się uogólnionym zmniejszeniem przepływu obwodowego krwi, co doprowadza do niedotlenienia tkanek. Z tego powodu tak ważne jest zwalczanie bólu towarzyszącego pierwotnej chorobie, operacji czy urazowi.
Każdy zabieg operacyjny jest związany z towarzyszącym mu bólem. Również w przypadku niektórych zabiegów silny ból pooperacyjny może skutkować poważnymi konsekwencjami.

Metodą z wyboru w zwalczaniu bólu pooperacyjnego jest stosowanie analgezji multimodalnej (zbilansowanej), czyli połączenia leków o różnych mechanizmach działania, co skutkuje lepszym efektem anelgetycznym i mniejszą ilością objawów niepożądanych. W praktyce oznacza to łączenie paracetamolu i/lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz opioidów.
Drogi podania i wybór leku są różne, w zależności od miejsca wykonywanego zabiegu czy rozległości operacji. Przykładowo w przypadku niektórych zabiegów pulmonologicznych zastosowanie ma znieczulenie zewnątrzoponowe lub miejscowe. Zniesienie bólu umożliwia wydajną pracę mięśni oddechowych. 

Jednak metodą z wyboru w uśmierzaniu bólu pooperacyjnego jest ciągły dożylny wlew opioidów - za pomocą strzykawki automatycznej lub prowadząc wlew kroplowy. Zasadą jest podawanie leku dożylnie w małych dawkach co kilka minut aż do uzyskania istotnego zmniejszenia natężenia bólu, uzyskując dawkę wysycającą. Natomiast utrzymanie minimalnego skutecznego stężenia analgetycznego opioidu (MSSA) jest zapewniane poprzez ciągły dożylny wlew leku.

Inną metodą walki z bólem pooperacyjnym jest analgezja sterowana przez chorego. W metodzie tej chory sam określa potrzebę stosowania leku. Sam uruchamia automatyczną strzykawkę, która podaje zaprogramowaną dawkę leku przeciwbólowego. System wyposażony jest w układ zabezpieczający, zapobiegający przedawkowaniu leku. Zastosowanie mają małe dawki leków opioidowych, podawane dożylnie, tak aby udało się uzyskać stałe stężenie leku we krwi i zapewnienie minimalnego skutecznego stężenia analgetycznego opioidu (MSSA).

W metodzie tej najczęściej stosowana jest morfina – podawana dawka wynosi 0,5-2,5 mg, a okres refrakcji (czyli blokady systemu dozującego) wynosi 5-15 minut. Drugim stosowanym lekiem jest fentanyl – stosowana dawka 0,01-0,02 mg z okresem refrakcji wynoszącym 1-10 minut.

W niektórych przypadkach wstrząsu postępowanie przeciwbólowe musi być wsparte sedacją chorego w celu wprowadzenia wentylacji mechanicznej.
Również w wyniku urazów może dojść do rozwoju wstrząsu - postępowanie przeciwbólowe polega na  adekwatnym dożylnym podaniu leków przeciwbólowych. W wielu przypadkach konieczne jest stosowanie leków opioidowych. Leki przeciwbólowe konieczne są właściwie we wszystkich stanach pourazowych. Ich rodzaj i dawka zależy od stanu chorego, rodzaju obrażeń i czasu trwania transportu. W powszechnym użyciu są tramadol i paracetamol.
Warto pamiętać, że niektóre stosowane leki przeciwbólowe mają działanie nie tylko uśmierzające ból. Podanie morfiny w dawce 2-2,5 mg we wstrzyknięciu dożylnym  należy rozważyć zwłaszcza, gdy pacjent jest  niespokojni, odczuwa duszność, lęk lub ból w klatce piersiowej. Morfina łagodzi duszność i inne objawy podmiotowe, może również poprawić współpracę chorego.

Morfina należy  do opioidowych leków przeciwbólowych o bardzo silnym działaniu. Alkaloid ten uzyskiwany jest z niedojrzałego maku Papaver somniferum lub ze słomy makowej. Lek ten wchłania się z przewodu pokarmowego, a następnie wiąże się z białkami. Morfina jest wydalana z moczem ( w 12% w formie niezmienionej, pozostała część w formie metabolitów) oraz z kałem (7-10%). Formy podawania leku mogą być różne, w przypadkach ostrych stosuje się drogę dożylną. Mogą wystąpić objawy niepożądane - zaburzenia pokarmowe (nudności, wymioty, zaparcia), senność i stan splątania, zmniejszenie ilości wydalanego moczu.  Możliwe są zaburzenia rytmu serca pod postacią bradykardii, kołatań, niedociśnienia ortostatycznego. Lek ten powodować może również depresję układu oddechowego. Z tego powodu konieczne jest stałe monitorowanie pacjenta.

Autor:

lek. Joanna Gładczak

Piśmiennictwo

  1. Międzynarodowe wytyczne postępowania w ciężkiej sepsie i wstrząsie septycznym -Surviving Sepsis Campaign 2008
  2. Postępowanie w ciężkiej sepsie i wstrząsie septycznym.Aktualne (2004) wytyczne Surviving Sepsis Campaign.
  3. Postępowanie w przypadku urazów. Zalecenia Sekcji Urazów Towarzystwa Chirurgów Polskich, Medycyna Praktyczna chirurgia 2010/05
  4. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne. Stan wiedzy na rok 2010, Medycyna Praktyczna 2010

oceń artykuł

01234
01234
01234

Dodaj komentarz


Narzędzia

Partnerzy portalu:





Skróty

  • dla Lekarzy: pzwl.pl | medidiabetolog.pl | leczenieokolooperacyjne.pl | mediginekolog.pl  | zakrzepyizatory.pl
    dla Pielęgniarek i Położnych: nursing.com.pl
    dla Pacjentów: forumzdrowia.pl | dla Studentów: medistudent.pl
  • Zobacz produkty >>
  • Reklama w portalu >>