Artykuły

Dodaj do ulubionych »

Leczenie nieoperacyjne obturacyjnego bezdechu sennego

Autor: Maciej Gryziak

2013-04-18.

Obturacyjny bezdech senny jest jednym z częściej występujących zaburzeń snu. W leczeniu OBS można stosować metody zachowawcze lub operacyjne. Pierwszym krokiem w terapii OBS jest zmniejszenie masy ciała i zapewnienie prawidłowej higieny snu. Jeżeli zmiany w trybie życia nie przynoszą poprawy, można stosować specjalne aparaty wewnątrzustne lub CPAP. W przypadku jego nieskuteczności przydatne mogą być aparaty autoCPAP lub BiPAP i PPAP. W ostatnich latach opracowano także metodę EPAP.

Obturacyjny bezdech senny jest schorzeniem dotykającym w Polsce aż 16,7% mężczyzn i 5,4% kobiet. Choroba ta charakteryzuje się trwającym co najmniej 10s zmniejszeniem amplitudy oddechów o >90%. Pacjenci z bezdechem mogą skarżyć się na dolegliwości takie jak nadmierna senność w ciągu dnia, bóle głowy, zaburzenia koncentracji, spadek libido czy problemy emocjonalne. W diagnostyce wykorzystuje się ocenę senności wg skali ESS (Epworth Sleepiness Scale) oraz badanie polisomnograficzne. Istnieją różne metody leczenia OBS – od zmian w stylu życia przez różnego rodzaju aparaty, po metody operacyjne. W tym artykule przedstawione są podstawowe informacje o nieoperacyjnych metodach leczenia OBS.

W łagodnej postaci bezdechu wystarczające do rozwiązania problemów pacjenta mogą być zmiany w stylu życia. Ważnym elementem jest zmniejszenie masy ciała. Zalecić można także unikanie używek – papierosów i alkoholu oraz leków nasennych i uspokajających. Ponieważ do zamknięcia dróg oddechowych dochodzi podczas spania na plecach, pacjenci powinni także próbować unikać tej pozycji – w tym celu stosowane jest np. wszywanie piłeczek na plecy piżam.

Kolejnym krokiem w nieinwazyjnym leczeniu OBS są aparaty wewnątrzustne. Są one wskazane w przypadku chrapania, w łagodnym bezdechu oraz gdy nie można zastosować CPAP (continous positive airway pressure). Przeciwskazania obejmują stany zapalne i inne ciężkie choroby stawów skroniowo-żuchwowych oraz centralny bezdech senny. Powikłania przy stosowaniu aparatów wewnątrzustnych są najczęściej przemijające i polegają na bólu zębów i okolic stawów skroniowo-żuchwowych, zaburzeniach wydzielania śliny i zaburzeniach zgryzowych. Istnieje kilka rodzajów stosowanych aparatów. Najczęściej używane są aparaty wysuwające żuchwę. Ich działanie polega na stabilizacji żuchwy, zwiększeniu napięcia mięśni i wysunięciu języka co prowadzi do poszerzenia światła górnych dróg oddechowych. W przypadkach bezzębia, stosowane są aparaty utrzymujący wyciągnięty język (TRD – tongue retaining device). Czasami używane są także aparaty podtrzymujące podniebienie miękkie (soft palatal lifter) oraz repozycjonujące języczek (equalizer).

Najważniejszą metodą leczenia OBS jest utrzymywanie stałego dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych, tzw. CPAP przy użyciu specjalnej maski na nos. Chroni to ściany gardła przed zapadaniem się, a dzięki temu – zapobiega bezdechom. Podstawę tej metody stanowi wytwarzany przez sprężarkę strumień powietrza pod indywidualnie dobieranym ciśnieniem (ok. 4-20 cm H2O). Mimo wydawałoby się niewygody związanej ze zakładaniem maski nosowej do snu, pacjenci raczej dobrze tolerują CPAP. Efekty jego działania nie tylko dotyczą zniesienia chrapania i redukcji bezdechów, ale także prowadzą do obniżenia ciśnienia tętniczego krwi i unormowania stężenia testosteronu. Co więcej, prawidłowy sen pozwala na poprawę wydolności intelektualnej. Chociaż objawy niepożądane występują aż u ok. 30% chorych, są najczęściej łagodne i ograniczają się głównie do nieżytu nosa, wysychania śluzówek nosa i gardła. Dzięki opcji podgrzewania i nawilżania powietrza, przy niektórych aparatach można uniknąć tych efektów.

W przypadku niepowodzeń w leczeniu CPAPem, można zastować BiPAP – dwufazowe ciśnienie dodatnie. Istotą tej metody jest stosowanie niższego ciśnienia w fazie wydechu a wyższego podczas wdechu. Na podobnej zasadzie działają aparaty PPAP (proportional positive airway pressure), w których dodatkowo stosowane jest ciśnienie bazowe, które zapobiega zapadaniu się górnych dróg oddechowych między oddechami.

Alternatywną metodę stanowi autoCPAP, czyli automatyczne dostosowanie ciśnienia do oporu górnych dróg oddechowych. Jego stosowanie jest jednak ograniczone u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca, POCHP, centralnym bezdechem sennym czy zespołem hipowentylacji otyłych.

W 2008 roku FDA dopuściła do użytku także EPAP - Expiratory Positive Airway Pressure. W odróżnieniu od CPAP, to urządzenie prowadzi do wytwarzania zwiększonego ciśnienia w drogach oddechowych tylko podczas wydechu. Dzięki specjalnym zastawkom zakładanym na nos, powietrze bez przeszkód jest wdychane, natomiast podczas wydechu zastawki powodują wzrost ciśnienia w drogach oddechowych co zapobiega ich zapadnięciu.

Podsumowując, obturacyjny bezdech senny jest jednym z częściej występujących zaburzeń snu. W leczeniu OBS można stosować metody zachowawcze lub operacyjne. Pierwszym krokiem w terapii OBS jest zmniejszenie masy ciała i zapewnienie prawidłowej higieny snu. Jeżeli zmiany w trybie życia nie przynoszą poprawy, można stosować specjalne aparaty wewnątrzustne lub CPAP. W przypadku jego nieskuteczności przydatne mogą być aparaty autoCPAP lub BiPAP i PPAP. W ostatnich latach opracowano także metodę EPAP.

Piśmiennictwo

1. Herold G. Medycyna wewnętrzna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2008. p. 420-423

2. Janczewski G. Otolaryngologia praktyczna. Via Medica. Gdańsk 2007. p. 289-293

3. Szczeklik A. Interna Szczeklika 2012. Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktycza. Kraków 2012. p. 747-748

4. http://www.sleepapnea.org/diagnosis-and-treatment/treatment-options.html

5. Kryger MH, Berry RB, Massie C. Long term use of a nasal expiratory positive airway pressure (EPAP) device as a treatment for obstructive sleep apnea. Journal of Clinical Sleep Medicine 2011:7:5:449-453.

6. Berry RB, Kryger MH, Massie CA. A novel nasal expiratory positive airway pressure device for the treatment of obstructive sleep apnea: a randomized controlled trial. SLEEP 2011; 34:479-485


Autor: 

Maciej Gryziak

oceń artykuł

01234
01234
01234

Dodaj komentarz


Narzędzia

Partnerzy portalu:





Skróty

  • dla Lekarzy: pzwl.pl | medidiabetolog.pl | leczenieokolooperacyjne.pl | mediginekolog.pl  | zakrzepyizatory.pl
    dla Pielęgniarek i Położnych: nursing.com.pl
    dla Pacjentów: forumzdrowia.pl | dla Studentów: medistudent.pl
  • Zobacz produkty >>
  • Reklama w portalu >>